Sự tích Cây Khế

Ngày xửa ngày xưa, ở một ngôi làng nọ có hai anh em mồ côi cha mẹ từ sớm. Người anh tính tình tham lam, ích kỷ, còn người em thì hiền lành, thật thà và chăm chỉ. Khi chia gia tài, người anh chiếm hết nhà cửa ruộng vườn tốt tươi, trâu bò đồ đạc quý giá, chỉ để lại cho người em một túp lều tranh lụp xụp và một cây khế ngọt ở góc vườn.

Người em không một lời oán thán, ngày ngày chăm chỉ tưới nước, bón phân cho cây khế và đi làm thuê kiếm sống qua ngày. Đến mùa, cây khế trĩu quả, quả nào quả nấy chín vàng mọng nước, hương thơm lan tỏa khắp một góc vườn. Người em vui mừng định hái khế đem ra chợ bán lấy tiền mua gạo.

Đúng lúc ấy, bỗng có một con chim phượng hoàng khổng lồ từ xa bay tới. Chim đậu trên cành cây, thong thả mổ những quả khế chín mọng ngon lành. Thấy vậy, người em buồn bã than thở: "Chim ơi, gia tài tôi chỉ có mỗi cây khế này. Chim ăn hết khế thì tôi lấy gì bán mua gạo sống qua ngày?".

Chim phượng hoàng bèn cất tiếng nói bằng giọng người ấm áp: "Ăn một quả, trả một cục vàng, May túi ba gang, mang đi mà đựng."

Người em nghe lời chim, về nhà nhờ vợ may một chiếc túi đúng ba gang tay bằng vải thô. Sáng hôm sau, chim phượng hoàng bay đến chở người em bay qua những cánh rừng xanh thẳm, vượt qua biển cả bao la tới một hòn đảo ngọc giữa biển khơi. Đảo chất đầy vàng bạc châu báu lấp lánh. Người em chỉ nhặt vừa đủ số vàng vào chiếc túi ba gang rồi theo chim bay trở về nhà. Từ đó, gia đình người em trở nên khấm khá, nhưng vẫn luôn giữ lòng tốt, thường xuyên đem thóc gạo, thuốc men giúp đỡ những người nghèo khổ trong làng.

Người anh thấy em bỗng nhiên sung túc thì sinh lòng ghen tị, liền sang dò hỏi. Người em thật thà kể lại đầu đuôi câu chuyện. Người anh lập tức nằng nặc đòi đổi toàn bộ gia tài nhà cửa lấy mảnh vườn có cây khế. Người em vui vẻ đồng ý.

Đến mùa khế năm sau, chim phượng hoàng lại bay tới ăn khế. Người anh giả vờ khóc lóc than nghèo kể khổ. Chim cũng dặn: "Ăn một quả, trả một cục vàng, may túi ba gang, mang đi mà đựng". Nhưng vì lòng tham vô đáy, người anh đã may một chiếc túi to đến chín gang tay, lại còn giấu thêm bao tải trong người.

Khi đến đảo báu, người anh hoa mắt trước của cải, nhét vàng bạc đầy túi chín gang, nhét vào người cho đến khi nặng trĩu mới chịu trèo lên lưng chim. Trên đường bay qua biển lớn, gió to nổi lên, túi vàng quá nặng khiến chim phượng hoàng kiệt sức chao đảo. Chim cố hết sức nghiêng cánh báo hiệu nhưng người anh vẫn tiếc của ôm chặt lấy túi vàng. Chiếc túi nặng trĩu trượt khỏi tay rơi tọt xuống biển, người anh cũng ngã xuống làn sóng biếc.

May mắn thay, có một chiếc thuyền đánh cá của các bác ngư dân tốt bụng đi ngang qua đã kịp thời vớt người anh lên bờ. Mất hết số vàng bạc tham lam và chiếc túi chín gang, người anh ướt sũng, run rẩy và vô cùng xấu hổ. Nhớ lại tấm lòng bao dung của người em, người anh nhận ra lòng tham mù quáng suýt chút nữa đã cướp đi tất cả. Kể từ đó, người anh từ bỏ tính ích kỷ, trở về sống hòa thuận bên người em và cùng nhau chăm chỉ lao động bằng chính đôi tay của mình.