Cậu bé thông minh (Bản nguyên tác dân gian đầy đủ trọn vẹn)

Ngày xưa có một vị vua muốn tìm kiếm người tài giỏi ra giúp nước bèn sai quan viên đi khắp các làng quê tìm kiếm. Quan đi đến đâu cũng ra những câu đố oái ăm để thử thách dân chúng.

Một hôm, quan đi qua một cánh đồng thấy hai cha con nhà nọ đang cày ruộng. Quan dừng ngựa lại hỏi người cha: "Này lão nông, trâu của lão một ngày đi được bao nhiêu bước?". Người cha bàng hoàng đứng ngơ ngác không biết trả lời làm sao. Lúc đó, đứa con trai chừng bảy tuổi nhanh trí đáp lại quan: "Nếu quan trả lời được ngựa của quan một ngày đi được bao nhiêu bước thì cha tôi sẽ trả lời trâu đi được bao nhiêu bước!". Vị quan ngạc nhiên khen ngợi sự nhanh trí của đứa trẻ và ghi nhớ tên làng.

Vài ngày sau, vua ban lệnh thưởng cho làng đó ba thúng gạo nếp và ba con trâu đực, nhưng bắt trong một năm phải nuôi sao cho ba con trâu đực đẻ thành chín con trâu con, nếu không cả làng sẽ bị phạt nặng. Cả làng hoảng sợ vì trâu đực làm sao đẻ được con. Cậu bé mỉm cười bảo cha và dân làng cứ thịt trâu ăn tiệc, phần việc còn lại để cậu lo.

Cậu bé cùng cha lên kinh thành gặp vua. Đến trước cổng cung điện, cậu bé cố tình ngồi khóc ầm ĩ. Vua truyền cho vào hỏi nguyên do. Cậu bé tâu: "Mẹ con mất sớm, con xin cha sinh cho con một đứa em để chơi cùng mà cha không chịu sinh!". Vua cười lớn phán: "Giống đàn ông làm sao sinh con được!". Cậu bé lập tức thưa: "Vậy sao vua lại bắt làng con nuôi trâu đực đẻ con ạ?". Vua khen cậu bé thông minh và ban thưởng lớn cho cả làng.

Đến kỳ nước láng giềng muốn thử tài nước ta, sứ thần mang sang một vỏ ốc vặn rỗng hai đầu và thách đố xỏ một sợi chỉ mảnh xuyên qua đường ruột ốc ngoằn ngoèo. Các quan đại thần trong triều vò đầu bứt tai thử đủ mọi cách đều thất bại. Nhà vua bèn sai quan đến hỏi cậu bé thông minh.

Cậu bé đang chơi ở sân nhà bèn vừa hát bài hát dân gian vừa chỉ mẹo: "Chặt chân con kiến thắt ngang lưng, Bôi mỡ vào đầu dây chỉ mảnh, Đặt kiến ở đầu vỏ ốc vặn, Dùng mật dụ kiến bò qua ngay!".

Quan quân làm theo đúng lời cậu bé: bôi mỡ vào đầu chỉ buộc vào lưng con kiến, đặt kiến ở một đầu ốc và bôi chút mật ong ở đầu kia. Con kiến đánh mùi mật thơm liền tự động bò ngoằn ngoèo qua vỏ ốc, kéo theo sợi chỉ mảnh xuyên qua hoàn hảo. Sứ thần nước láng giềng tâm phục khẩu phục. Vua lập tức phong cậu bé làm Trạng nguyên trẻ tuổi và mời vào cung giúp nước.