Sự tích Cây vú sữa (Bản nguyên tác dân gian đầy đủ trọn vẹn)

Ngày xưa có một cậu bé sống cùng người mẹ hiền từ trong một căn nhà nhỏ cuối làng. Người mẹ thương con hết mực, hàng ngày làm thuê cuốc bừa tảo tần từ sớm đến tối mòn mỏi để kiếm tiền nuôi con. Có miếng ăn ngon hay chiếc áo đẹp nào mẹ cũng đều để dành phần cho cậu bé.

Nhưng cậu bé vốn tính ham chơi. Một hôm, bị mẹ mắng vài câu vì tội mải chơi quên học hành, cậu bé nổi giận dỗi bèn bỏ nhà đi. Cậu đi mãi, đi mãi qua những cánh đồng xa và khu rừng vắng. Cậu mải mê chơi đùa cùng những đứa trẻ xa lạ ở làng bên mà quên mất đường về nhà và quên cả người mẹ đang ngóng đợi.

Ở nhà, người mẹ không thấy con về bèn bỏ cả cơm nước, ngày đêm ra cổng làng gọi tên con trong nước mắt. Đêm đêm mẹ ngồi bên cửa sổ khóc thương nhớ con cho đến khi đôi mắt đỏ hoe.

Thời gian trôi qua, cậu bé lang thang khắp nơi. Sau nhiều ngày chơi đùa, bụng cậu đói cồn cào, thân thể mệt mỏi và lạnh giá vì sương đêm. Cậu đi xin ăn nhưng không ai cho cậu, không ai ôm cậu vào lòng âu yếm như mẹ ngày trước. Lúc ấy, cậu bé mới thắt lòng hối hận và khóc nức nở nhớ về người mẹ hiền từ. Cậu quyết định lần theo con đường cũ quay trở về nhà.

Về đến nhà, cảnh vật đã trở nên vắng vẻ khác xưa. Cỏ dại mọc đầy sân, căn nhà nhỏ đứng im lìm trong bóng chiều. Cậu bé chạy vào nhà gọi to: "Mẹ ơi! Mẹ ơi! Con đã về rồi đây!". Cậu gọi mãi, gọi mãi nhưng không thấy tiếng mẹ trả lời. Căn nhà trống rỗng mịt mờ.

Quá đau đớn và hối hận, cậu bé gục đầu bên một cây xanh lớn ngoài sân khóc nức nở. Cậu ôm lấy thân cây mà gọi mẹ. Kỳ diệu thay, cây xanh bỗng rung rẩy cành lá như cảm nhận được nỗi lòng của cậu. Từ trên các cành cao, những chùm hoa nhỏ xíu đơm bông và kết thành những quả tròn xanh bóng. Quả lớn nhanh như thổi, căng mịn và rơi đúng vào lòng cậu bé.

Cậu bé đưa quả lên miệng ăn thử. Vỏ quả hơi chát. Cậu bóp nhẹ, lớp vỏ nứt ra trút ra một dòng nước trắng thơm ngọt lịm như dòng sữa mẹ ngọt ngào ngày cậu còn thơ bé. Cậu nhìn lên cành lá, thấy mặt trên lá xanh bóng, mặt dưới lá màu đỏ hoe giống hệt đôi mắt mẹ đã khóc chờ con trở về mỗi đêm.

Cậu bé ôm lấy thân cây khóc nghẹn ngào. Cây rung rẩy xòe các cành lá trút xuống ôm lấy cậu như đôi tay âu yếm của mẹ. Dân làng thấy quả ngon bèn mang hạt về trồng khắp nơi và đặt tên cho cây ấy là Cây vú sữa. Câu chuyện cây vú sữa nhắc nhở mọi đứa trẻ về tình mẫu tử thiêng liêng vô bờ bến.