Sự tích Bánh chưng Bánh giầy (Bản nguyên tác dân gian đầy đủ trọn vẹn)

Vào thời Hùng Vương thứ sáu, sau khi đánh dẹp xong giặc Ân giữ yên bờ cõi, nhà vua tuổi đã cao muốn nhường ngôi cho con. Vua Hùng có mười tám người con trai, ai cũng tài giỏi. Nhà vua bèn họp các hoàng tử lại và phán bảo: "Ta muốn truyền ngôi cho người con nào biết làm vui lòng ta, mang đến lễ vật cúng Tổ tiên có ý nghĩa nhất trong ngày hội đầu xuân, không nhất thiết phải là sản vật đắt tiền".

Các hoàng tử đua nhau sai quân sĩ đi khắp bốn phương trời, lên rừng sâu tìm măng nứa quý, xuống biển sâu mò ngọc trai và sơn hào hải vị quý hiếm để dâng lên vua cha.

Trong số các hoàng tử, người con thứ mười tám tên là Lang Liêu. Mẹ Lang Liêu qua đời sớm, Lang Liêu sống hiền lành, giản dị và rất gắn bó với nghề nông. Hàng ngày, Lang Liêu cùng nhân dân cấy lúa, trồng khoai, đổ mồ hôi trên ruộng đồng. Khi đến kỳ dâng lễ vật, Lang Liêu vô cùng băn khoăn vì nhà nghèo, không có sơn hào hải vị đắt tiền như các anh.

Một đêm nằm ngủ, Lang Liêu mơ thấy một vị thần hiện ra bảo: "Trong trời đất, không có gì quý bằng hạt gạo. Hạt gạo nuôi sống con người và là sản vật do chính mồ hôi công sức lao động làm ra. Con hãy lấy gạo nếp thơm làm hai loại bánh: một loại hình tròn tượng trưng cho Trời, một loại hình vuông tượng trưng cho Đất. Nhớ lấy lá xanh bọc ngoài, đặt nhân đậu và thịt bên trong để thể hiện công ơn cha mẹ sinh thành".

Lang Liêu tỉnh dậy mừng rỡ làm theo lời thần dặn. Chàng chọn những hạt gạo nếp thơm ngon nhất, vo sạch. Chàng đồ xôi thật dẻo rồi giã mịn viên thành chiếc bánh hình tròn trắng mướt tượng trưng cho Còm Trời (gọi là Bánh giầy). Chàng lấy lá dong xanh gói gạo nếp, nhân đậu xanh và thịt heo thành chiếc bánh hình vuông cân đối, luộc kỹ suốt một ngày một đêm tượng trưng cho Mặt Đất (gọi là Bánh chưng).

Đến ngày lễ hội đầu xuân, các hoàng tử dâng lên vua cha đủ loại sơn hào hải vị quý hiếm. Duy chỉ có Lang Liêu dâng hai đĩa bánh đơn sơ làm từ gạo nếp. Vua Hùng lấy làm lạ bèn hỏi nguyên do. Lang Liêu thật thà kể lại giấc mộng và ý nghĩa của chiếc bánh. Vua Hùng nếm thử, thấy bánh thơm ngon tuyệt vời, lại mang ý nghĩa sâu sắc tôn vinh hạt gạo ruộng đồng và lòng hiếu thảo cội nguồn.

Vua Hùng mỉm cười khen ngợi và tuyên bố truyền ngôi cho Lang Liêu. Từ đó, mỗi độ Tết đến xuân về, nhân dân Việt Nam đều gói bánh chưng bánh giầy cúng Tổ tiên để nhớ ơn cội nguồn và tôn vinh nghề nông.