Sự tích Trầu Cau (Bản nguyên tác dân gian đầy đủ trọn vẹn)

Vào thời Hùng Vương thứ ba, ở một làng nọ có hai anh em ruột giống nhau như hai giọt nước, anh tên là Cao Tân, em tên là Cao Lang. Hai anh em từ nhỏ đã rất mực yêu thương nhau, đi đâu cũng có nhau, miếng ăn nụ cười đều chia sẻ. Khi cha mẹ qua đời, hai anh em đến theo học một vị thầy đồ họ Lưu trong vùng.

Thầy đồ họ Lưu có một người con gái nết na, xinh đẹp. Thấy hai anh em Tân và Lang ngoan ngoãn, hòa thuận, thầy đồ rất mực quý mến. Người con gái họ Lưu thầm yêu người anh Cao Tân. Sau một thời gian, thầy đồ họ Lưu đồng ý gả con gái cho Cao Tân.

Sau khi lấy vợ, Cao Tân vẫn yêu thương em nhưng vì bận rộn chăm sóc gia đình nhỏ nên không còn nhiều thời gian trò chuyện với Lang như trước. Cao Lang cảm thấy bớt đi sự quấn quýt thân thiết ngày xưa bèn sinh lòng buồn tủi. Một hôm, Cao Tân đi làm đồng về muộn, Cao Lang ngồi ở ngưỡng cửa đợi anh. Người vợ ở trong nhà bước ra, tưởng người ngồi ở cửa là chồng mình bèn bước lại ôm lấy. Cao Lang hoảng hốt kêu lên, người vợ ngượng ngùng tháo chạy vào nhà.

Từ đêm đó, Cao Tân nghe vợ kể lại bèn có chút hiểu lầm và lạnh nhạt với em. Cao Lang vô cùng đau xót vì bị anh nghi ngờ, lại thương anh chị bèn quyết định lặng lẽ rời nhà ra đi vào một đêm mưa gió.

Cao Lang đi mãi, đi mãi qua những ngọn núi cao và những cánh rừng rậm rạp. Chàng đi đến bên bờ một con sông lớn sâu thăm thẳm, nước chảy xiết không thể qua được. Vì quá mệt mỏi và đau buồn, Cao Lang gục xuống bên bờ sông và hóa thành một tảng đá vôi trắng.

Ở nhà, không thấy em đâu, Cao Tân hối hận vì đã lạnh nhạt với em. Chàng gửi lại nhà cửa cho vợ rồi một mình lặn lội lên đường tìm em. Chàng đi theo đúng con đường Lang đã đi, trèo qua núi cao rừng sâu và đến bờ sông rộng. Thấy tảng đá vôi trắng bên bờ sông, Cao Tân như cảm nhận được hơi ấm của em liền ôm lấy tảng đá khóc nức nở. Chàng kiệt sức gục xuống bên tảng đá và biến thành một cây cao thẳng đứng, không cành, trên ngọn có từng chùm quả tròn xanh bóng (sau này gọi là cây Cau).

Người vợ ở nhà chờ chồng mãi không thấy về cũng thu xếp hành lý lên đường tìm kiếm. Nàng lặn lội qua ngàn sông muôn núi đến bên bờ sông rộng, thấy tảng đá vôi trắng và cây cao đứng sừng sững bên cạnh. Nàng ôm lấy thân cây khóc cạn nước mắt, rồi ngã gục dưới gốc cây biến thành một loài cây dây leo mềm mại ôm quấn chặt lấy thân cây cao (sau này gọi là cây Trầu).

Nhiều năm sau, Vua Hùng đi tuần qua vùng bờ sông, thấy tảng đá trắng, cây cao và dây leo quấn quýt bèn dừng lại hỏi thăm nhân dân trong vùng. Nghe kể lại câu chuyện tình nghĩa anh em vợ chồng thắm thiết, vua vô cùng xúc động. Vua sai người hái một quả trên cây cao và một lá cây dây leo đem nhai thử cùng một ít vôi từ tảng đá. Kỳ diệu thay, một vị cay nồng ngọt ngào lan tỏa, nước bọt quánh lại hóa thành màu đỏ thắm ấm áp.

Vua Hùng phán bảo nhân dân bèn nhân giống cây Trầu, cây Cau và dặn: "Tình nghĩa anh em vợ chồng thủy chung như thế thật đáng trân trọng. Từ nay trong mọi lễ cưới hỏi, hội hè của nhân dân ta phải luôn có trầu cau để biểu tượng cho tình nghĩa gắn kết thắm thiết". Từ đó, phong tục trầu cau trở thành nét đẹp văn hóa truyền thống thiêng liêng của dân tộc Việt Nam.